Katoen


Er zijn naar schatting ongeveer 100 miljoen familiale boerderijen actief in de katoenteelt. De overgrote meerderheid daarvan bestaat uit kleinschalige boeren in landen in het Zuiden. In Mali leven bijvoorbeeld vier miljoen mensen van de katoenteelt: de katoensector vormt er de belangrijkste bron van exportinkomsten van het land.

Het katoenproces

Katoenboeren bewerken gemiddeld 2 tot 3 hectare grond. Ze gebruiken slechts een deel van die grond om katoen te kweken, wat rest is bestemd voor voedselgewassen. De oogst gebeurt nog grotendeels manueel en met heel weinig mechanisering.

Tussen zaaien en oogsten liggen 175 tot 225 dagen. De katoenbollen, die de vezels en oliehoudende zaden bevatten, worden geoogst tijdens het droge seizoen. Nadat de oogst gewogen is, worden de zaden gescheiden van de vezels in de ontpittingsfabriek. Die zaden leveren olie voor voeding en zeep.

De vezels worden geklasseerd volgens specifieke normen, en in de productielanden in balen van 160 tot 220 kg geperst. Daarna wordt de katoenbalen verhandeld en verzonden naar spinnerijen over de hele wereld.

De katoenprijs

De voorbije vijftig jaar is de wereldproductie van katoen meer dan verdubbeld. In het oogstseizoen 2017-2018 werd 25,4 miljoen ton geproduceerd, en naar schatting 25,2 miljoen ton katoen geconsumeerd.

Omdat katoen een grondstof is die op de beurs wordt verhandeld, wordt de wereldprijs van de katoenvezel bepaald op de exportmarkten. Het is die prijs die dient als referentie in de wereldhandel.

De katoenprijs wordt kunstmatig laag gehouden door subsidies van de productielanden in het Noorden. Dit is nadelig voor de kwekers van katoen in Azië en Afrika, die geen subsidies krijgen.

In die context zijn miljoenen kleinschalige boeren over de hele wereld, voor wie deze teelt levensbelangrijk is en die totaal onzichtbaar geïsoleerd zitten aan het uiteinde van de productieketen, overgeleverd aan grote schommelingen van de wereldprijzen en aan katoenprijzen die te laag geworden zijn.

Katoen is voor een groot aantal landen economisch en maatschappelijk erg belangrijk, en uit studies blijkt dat er een sterke correlatie bestaat tussen de daling van de katoenprijzen en de toename van de armoede.

Bovendien vormt de verspreiding van genetisch gemodificeerd zaaigoed een bedreiging voor het overleven van de gezinnen van de katoenkwekers.

Het antwoord van Fairtrade

Fairtrade garandeert heel strenge milieunormen om de natuur te beschermen, maar ook om de gezondheid én de veiligheid te garanderen van de gezinnen van de katoenboeren. Fairtrade verbiedt genetisch gemodificeerd zaaigoed en gevaarlijke chemische stoffen.

De Fairtrade minimumprijs zorgt voor stabiliteit, en vormt een vangnet wanneer de katoenprijzen te laag zijn om de kosten van een duurzame teelt te dekken en te voorzien in de essentiële noden van een gezin. Die gegarandeerde minimumprijs wordt bepaald per productieregio en per gekweekte variëteit (Gossypium hirsutum of barbadense). In India wordt de gegarandeerde minimumprijs ook bepaald op basis van de lengte van de katoenvezel.

De Fairtrade premie biedt kwekers de mogelijkheid om niet enkel te investeren in productiviteit en kwaliteit, maar ook in ontwikkelingsprojecten zoals sociale basisdiensten: toegang tot gezondheidszorg, tot onderwijs en drinkbaar water of scholen. Onderwijsprojecten vertegenwoordigen 35% van de investeringen die mogelijk zijn dankzij de Fairtrade premie in de katoensector.

Naast de economische, ecologische en sociale voordelen geeft eerlijke handel ten slotte ook een stem aan spelers die volledig onzichtbaar zijn aan het begin van een lange en complexe toeleveringsketen in de textielindustrie. Fairtrade versterkt de capaciteiten van de producentenorganisaties om te onderhandelen, om hun plaats in te nemen op internationale markten en rechtstreekse economische partnerschappen aan te gaan met bedrijven of merken.

Wat kan jij doen?

Katoen wordt verwerkt in heel wat van onze alledaagse kleding en gebruiksartikelen, zoals handdoeken, beddengoed en tassen. Als bewuste consument kan je dus kiezen voor Fairtrade gecertificeerd katoen.