Mensenrechten

De mensenrechten zijn universeel en onvervreemdbaar. Ze zijn ondeelbaar, van elkaar afhankelijk en nauw met elkaar verbonden. Ze zijn universeel omdat alle mensen vanaf hun geboorte dezelfde rechten hebben, en dat onafhankelijk van hun woonplaats, afkomst, geslacht, godsdienst en culturele of etnische herkomst.

We zijn ervan overtuigd dat landbouwers en werknemers recht hebben op hun deel van wat de handel opbrengt. Want zonder hun werk zou diezelfde handel niet kunnen bestaan. Voor landbouwers is een eerlijke prijs de conditio sine qua non voor een eerlijk inkomen. Voor arbeiders ligt de oplossing om een eerlijk loon te krijgen in collectieve onderhandelingen en eerlijke prijzen voor wat ze produceren.

Helaas ziet de werkelijkheid er anders uit: meer dan 70 jaar na de aanvaarding van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, blijven deze grondrechten voor talloze mensen een vodje papier. Zeker wanneer je het recht op een behoorlijke levensstandaard bekijkt: ‘een ieder heeft recht op een levensstandaard die hoog genoeg is voor de gezondheid en het welzijn van zichzelf en zijn gezin’. In landen met een laag of gemiddeld inkomen leeft meer dan een kwart van de werkende mensen in extreme tot matige armoede. ‘Werkende armen’, heet dat dan. Volgens Oxfam kwam in 2017 maar liefst 82% van de wereldwijd nieuw gecreëerde rijkdom terecht bij de 1% rijkste mensen, terwijl de arme helft van de bevolking geen cent méér kreeg.

Mensenrechten in de landbouw

De handel beïnvloedt op talloze manieren de mensenrechten, zowel op het lokale vlak als binnen de internationale toeleveringsketens. Handel creëert jobs, goederen en diensten en kan oplossingen bieden voor sociale en milieuproblemen. Maar handel heeft ook een donkere keerzijde. Soms is het een excuus voor flagrante mensenrechtenschendingen.

In de landbouw zien we regelmatig deze mensenrechtenschendingen:

  • Lage inkomens (schending van het recht op een behoorlijke levensstandaard en schending van andere rechten, zoals het recht op gezondheid of voedsel)
  • Belemmeringen om zich te verenigen en de krachten te bundelen bij onderhandelingen, wat zich vooral vertaalt in discriminatie van wie lid is van een vakbond (gevolg: slechte arbeidsomstandigheden)
  • Beperkingen op de manier waarop mensen land en water kunnen gebruiken, wanneer bedrijven hun productieterreinen uitbreiden
  • Oververtegenwoordiging van vrouwen in de slechtst betaalde jobs (schending van het recht op non-discriminatie)
  • Bedreiging van de gezondheid of de veiligheid, bv. blootstelling aan chemicaliën (schending van het recht op gezondheid en waardige werkomstandigheden)

Zo ondersteunt Fairtrade de mensenrechten

De sectoren en de regio’s waarin we werken staan bekend om hun tekortkomingen op het vlak van de mensenrechten. Net daarom is Fairtrade er actief.

De standaarden, programma’s, campagnes, minimumprijzen en premies die Fairtrade biedt, geven kleinschalige landbouwbedrijven en arbeiders de kans om meer grip te krijgen op hun situatie.

  • De Fairtrade standaarden voldoen altijd minstens aan de eisen die vastliggen in internationale verdragen, meestal overtreffen ze die zelfs. Denk bijvoorbeeld aan de normen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). Zo verbieden de Fairtrade standaarden kinderarbeid, dwangarbeid en discriminatie op basis van geslacht, etnische afkomst of andere persoonseigenschappen. Daarbovenop omvatten ze eisen op het vlak van lonen, gezondheid en veiligheid op het werk, vrijheid van vereniging, collectieve onderhandelingen, gebruik van land en water en rechten op het gebied van zwangerschap en gevaarlijk afval.
  • Onze certificeerders controleren onafhankelijk of de producenten deze standaarden respecteren. Hoewel een audit niet absoluut kan garanderen of de eisen correct toegepast worden, ziet ons certificeringssysteem nauwgezet toe op alle standaarden. Bedrijven en consumenten kunnen er dus op rekenen dat Fairtrade gecertificeerde producenten streng gecontroleerd worden door een onafhankelijke derde.
  • Sommige met Fairtrade premies of door Fairtrade partners gefinancierde programma’s richten zich specifiek op het beëindigen van de ernstigste mensenrechtenschendingen. Tegelijkertijd zetten ze zich in voor het welzijn van de boeren, de arbeiders en hun gemeenschappen. Bijvoorbeeld: respect voor de rechten van werknemers, gendergelijkheid, bescherming van kinderen en kwetsbare volwassenen, weerbaarheid voor de gevolgen van de klimaatverandering en voedselzekerheid.
  • Samen met onze partners zetten we campagnes op om het publiek te sensibiliseren over de mensenrechtenschendingen in de aanvoerketens. Bovendien informeren we de mensen over de oplossingen die we bieden om die een halt toe te roepen. 

Het recht op een behoorlijke levensstandaard is een van onze prioriteiten

Daarom zoeken we onophoudelijk naar manieren om het inkomen van landbouwers en werknemers te verhogen. De Fairtrade minimumprijs en Fairtrade premie zijn twee van deze oplossingen. Daarnaast bepalen onze standaarden een minimumloon voor werknemers op landbouwbedrijven, in de landen die geen voldoende hoog minimumloon opleggen. Ook hebben we strategieën om boeren naar een leefbaar inkomen en werknemers naar een leefbaar loon toe te leiden.

Nu bedrijven steeds meer aandacht besteden aan het bannen van mensenrechtenschendingen in hun toeleveringsketens, een principe dat bekend staat als ‘human rights due diligence’, heeft Fairtrade zijn systemen en databanken verbeterd om de volledige productketens transparant te maken. Lees meer over de garanties voor de aankoopprocedures en de traceerbaarheid van Fairtrade gecertificeerde producten.

Vooruitgang boeken op het vlak van mensenrechten en duurzaamheid gaat niet vanzelf, bedrijven moeten er rekening mee houden wanneer ze hun budgetten samenstellen. Fairtrade maakt deel uit van de oplossing, door te luisteren naar boeren en werknemers, transparantie te garanderen en respect voor de producentenrechten te ondersteunen.